Интересные факты и материалы

23.05.2020
1700-жылдары елдің Тараз, Шымкент маңайын жаудан азат етуге үлесін қосқан қазақтың қайсар қыздары
Қазақ арулары сұлулығымен, ибасымен, ісмерлігімен ғана емес, ержүректігімен, батырлығымен де аты шықан. Сақ патшайымы Томирис пен бертіндегі Әлия мен Мәншүктің ерлігін әрбір қазақ жан біледі. Тарихқа көз жүгіртсек, тағы мына есімдер көпшілікке танымал:

26.04.2020
Ертеде Дулат пен Адай руының аталары түзде бір кездескенде:
Адай Сегізбай ата ұрпағының ауызынан, ертеде байтақ далада атасына кездейсоқ келіп қалған Дулат билерін конақ етіп күткені және де билердің кейіннен қалай ризашылығын білдіргені жайлы, видеоның 03:55 минутынан бастап

26.04.2020
Ұлы Отан соғысына барған туысыңызды Ресейдің электронды архивтерінен іздеу - өз атамның мысалымен
1941-1945 соғысы қазақтың көп отбасына әсер етпей қоймады. Өз атам, онын інісі, әкесі бұл соғысқа барды, екеуі оралмаған. Алдымен мына бір сайттан іздеуді бастаңыз:

https://obd-memorial.ru

ескерту: әр-түрлі себеппен ол кезде адамның фамилия-тегін дұрыс жазылмауы мүмкін, сондықтан бір фамилиямен таба алмасаңыз - әріпін ауыстырып іздеп қарағаныныз жөн. Мысалы менің 4-ші атам Арзымбетов деген фамилиямен шықпай, Арзымбеков дегенімен шықты:
https://obd-memorial.ru/html/info.htm?id=67210202

Тағы екі сайт арқылы берілген наград/медаль туралы іздеуге болады:

18.02.2020
Жаныс Шабайұлы Жақсығұл батыр. Есімханның жағында Ташкентті алған. Жәңгірханмен Өрбұлақ шайқасында 600 қазақ сарбаздың жартысына қолбасшылық еткен
Шабайұлы Жақсығұл батыр. Дулаттың Жаныс Бөгежілінен шыққан батыр тұлға. Кесенесі Қазығұрт ауданының Аққұм ауылында орналасқан. Жету үшін Шымкент-Сарыағаш асфальт жолынан Шарапхана ауылына бұрылып, сол ауылдың мешіті жанындағы Т-жол қиылысында Жаңабазар ауылына бағыт көрсетіп тұрған знак бойынша жүріңіз. Жолда Қарабау, Жұмысшы деген ауылдар кездеседі, У-жол қиылысында оңға алып Қаржан ауылына қарай жүріп, кейін 1-Май (Алтынтөбе ауылы) ауылынан өтіп Аққұм ауылына жетесіңіз. 4 ғасыр бұрын Есімханның заманында жасаған (шамамен 1600жж басында)
26.01.2020
Домалақ Ананың босағасы Дулат-Жанысқа тиген
Дулаттың Жанысынан шыққан Қазанғап Байболұлының (1889-1945) "Еңсегей бойлы Ер Есім" және "Төле бидің тарихы" жаздырып қалдырған (нұсқасында араб әріпімен) екі дастанды қамтитін кітапты мына бір ссылка бойынша оқи аласыңыз (ескерту: ұялы телефонда дұрыс ашылмайды),

http://kazneb.kz/bookView/view/?brId=453656&lang=kk

Осы кітаптың 179-ші бетінде Домалақ Ананың босағасы қай ұрпағына тигені және де қабіріне кім шырақшы екенін білуге болады,

29.12.2019
Төле биді жекпе-жекке шақырған жоңғар батырын бақилық қылған Шымыр Қойгелді батыр
Қойгелді Сартұлы Дулат тайпасының Шымыр руынан шыққан, жоңғар басқыншылығына қарсы азаттық күресте қол бастаған атақты қолбасшылардың бірі. Туған жер үшін жан алысып жан берісіп қырқысқан қазақ батырларының ішінде Қойгелді батырдың шоқтығы биік.

02.12.2019
Жоңғардан кейін ел-жері үшін қырғызбен алысқан Дулат батырлары
Жоңғармен соғыстан әбден қалжырап есін енді жия бастаған Қаратау қазақтарына 1760 жылдардың аяғында оңай олжа іздеген қырғыз манаптары соғыс ашты. Олар Жетісу аймағындағы Құлан, Меркі, Шу өңірлерін Қоқиға дейін басып алды, Алатаудан асып Түлкібас өңіріне шапқаны да болды. Қырғыз қолын Садыр, Жойыл деген манаптар басқарып бейбіт халыққа зобалаң салды. Осы кезде Жетісу жеріне Ташкент жақтан Шымыр Қойгелді мен Сиқым Рысбек батыр бастаған
02.12.2019
Найманда Қызай руының атауы Бәйдібек би мен Домалақ ананың қызымен байланысты
...Екі текті ата – анадан ерекше боп жаратылған Ақбикеш (есімі туралы дерек Қазанғап Байболұлының "Төле бидің тарихы" дастанынан, 17.12.2019 алынып қосылды) (Қызай) ананың әкесі алты алашқа танымал, үйсін, Қаратаудың бірден бір қожасы болған атақты Бәйдібек би, анасы киелі Домалақ ана. Домалақ Ана Ақбикешке екіқабат кезінде жолбарыстың жүрегіне жерік болады. Жолбарыс атқан бір елдің азаматтарын жолдан тосып, оларға әйелдік базын білдіріп, жолбарыстың жүрегін алып жеп, жерігін басады. Ғажапқа жерік болған Домалақ ана «ұл тапсам жолбарыс атқан сол адамды тауып, соған мәңгілік дос етем, қыз тусам сол адамға күйеуге шығарам» деп аналық ақ жүректен тілек етеді. Ер жетіп қалған қызына:

16.11.2019
Переименование столицы Монголии в Улан-Батор, влияние Турара Рыскулова
Какая связь есть между выходцем из рода Дулат-Шымыр-Шілмембет Тураром Рыскуловым и нынешней столицей Монголии - городом Улан-Батор? Вниманию читателя немного информации ниже ( https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%BB%D0%B0%D0%BD-%D0%91%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80 ):

...На заседании 1-го Великого Народного Хуралдана в 1924 г. большинство делегатов высказалось за переименование столицы Монголии в Батор-хото (Город Богатыря, или Героя, неявно подразумевающее фигуру Чингисхана). Однако, по настоянию представителя Коминтерна, советского политического деятеля Т. Р. Рыскулова, ранее не имевшего отношения к Монголии, городу присвоили название Улан-Батор-хото («Город Красного Героя»)[14]. После голосования он выступил с речью:
03.11.2019
Список батыров из рода Дулат
Хотел бы написать имена батыров потомков Дулата а также насколько знаю их происхождение и родословную (в этой статье родившиеся до 1900 г.). Статья не закончена и будет обновляться в дальнейшем. Если кого не добавил - прошу отнестись с пониманием. Если у вас есть другая информация, можете отправить мне на электронную почту Этот адрес электронной почты защищён от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра. Эти имена связаны с героическим освобождением наших краев от врагов и потомки Дулата должны об этом помнить!

03.11.2019
Шымыр Қабылұлы Ақментей батыр (т.ө.жылдары белгісіз) - жоңғармен бір шайқаста 3 рет жекпе-жекке шыққаны туралы
Ақментей батыр – XVIII ғасырдың орта тұсында жоңғар шапқыншылығына қарсы еліміздің азаттық соғысына қатысып, ерлік көрсеткен айтулы батырлардың бірі. Ақментей Түлкібас ауданының Алғабас ауылының маңында дүниеге келген. Тегі – Шымыр бабадан таралатын Құли руының перзенті. Ақментей батырдың шыққан тегі Құли шежіресі бойынша былай таратылады. Құли бабан:

03.11.2019
Сиқым Жаманестіұлы Қарабатыр (т.ж белгісіз -1729) - өмірі мен жоңғармен соңғы жекпе-жегі туралы
Бұрынғы Кеңес (қазіргі Ертай) ауылында тұратын көненің көзіндей, ескінің елшісіндей, көкірегі көмбе жарықтық құлбайымбет Жанпейіс қария тегін білгісі келіп жөн сұраған кісіге жеті атаңды жетеңе жеткізіп жіліктеп беруші еді. Сол кісі: «Жеті атасын білген ер, жеті жұрттың қамын жер» - деп әңгіме бастайтын. Біз ол кісіден Жаманестінің жайын сұрағанымызда:

14.09.2019
Результаты ДНК-анализа и гаплогруппа Дулатов
У каждого казахского рода есть своя гаплогруппа (т.е. небольшое отличие в ДНК) - конечно это жизнь и были и приемные дети и случаи когда один представитель рода оставался в другом роду. Гаплогруппу рода можно узнать проведя ДНК-анализ Y-хромосомы. Эта хромосома передается без изменений только по мужской линии (т.е. от отца дочерям не передается). Посмотрев и почитав отзывы я решил сделать такой анализ через сайт www.familytreedna.com (чуть поторопился т.к. через месяц сайт объявил сезонную скидку в 40$ :) Сегодня 21.09.2019 раньше чем ожидалось получил на свою электронную почту письмо что результаты моего ДНК-анализа готовы. Итак моя гаплогруппа С-М216. Ниже будет информация касательно результатов на сайте и процесса заказа:

04.08.2019
Про то как Бауыржан Момышулы на войне 3 раза первым пересекал минное поле
Деятельность и поступки Бауыржана Момышұлы (из рода Дулат-Шымыр-Шілмембет) во время ВОВ в качестве военачальника хорошо описаны в известной книге Александра Бека "Волоколамское шоссе". Но упомянутая книга не описывает весь героизм Бауке в ходе этой войны. Представляю вниманию читателя отрывок из романа покойного Бақытжана Момышұлы (единственный сын Бауке) "Восхождение к отцу" (издательство Жалын, Алматы 1986г):

04.08.2019
От Сихымов Ажибай привел тумен...Тысяча людей пришла от Самбетов...От Бестереков пришел Бескожа...

Родившийся в 1837 г. в Берлине Фридрих Вильгельм Радлоу (позже в России названный как Василий Васильевич Радлов) в середине 19 века проводя работу тюрколога в казахской степи, собирал образцы устных народных произведений, и в 1870 г. выпустил в г. Санкт-Петербурге 3-ю часть книги под названием "Наречия тюрских племен, живущих в южной сибири и джунгарской степи"(казахские слова текста в книге написаны латинскими буквами). В этом издании, в разделе "Қазақтың бұрынғы заманның батырлардың өлеңі мен мақала сөз" в VIII части на странице 77 есть сказание "Кенесарының жырынан бірнеше ауыз" где имеется такая информация:

08.07.2019
Родословная Балуана Шолака (Нурмагамбета Баймырзаулы)
Балуан Шолак хоть и родился на земле Кокшетау в 1864 году, по генеалогии является потомком Дулата. Про его жизнь и историю в интернете есть объемные статьи. По информации собранной покойным Аргынбай Бекбосыном родословная Балуан Шолака (добавил в раздел древо этого сайта) такова:
18.05.2019
Решение спора между родами Дулат и Албан в 1856-1857 гг
Петр Семенов-Тян-Шанский в своей книге "Путешествие в Тянь-Шань" описал как решилось дело между родами Дулат и Албан в 1856-1857 гг на территории нынешней Алматинской области. Дело касалось отказа засватанной невесты выходить замуж. Предлагаю послушать вырезку из данной аудиокниги:
17.04.2019
Слова дуглат/дуклат не имеют отношения к Дулату

В произведении известного Мухаммед Хайдара "Тарих-и Рашиди" встречается слово "дуглат". Некоторые путают его с Дулатом. Но если вчитаться в перевод данного труда на русский язык ( http://www.vostlit.info/Texts/rus14/Tarich_Rashidi/frametext11.htm ), КНИГА ПЕРВАЯ [ВСТУПЛЕНИЕ], в 3-ей главе написано так:

30.03.2019
Мавзолей Жаныса Дулатулы. Село Карамурт.
Жаныс көп па, қамыс көп па? Давно хотел съездить к мавзолею Жаныса Дулатулы, который имеет непосредственное отношение к данной поговорке. Получилось побывать там в конце марта 2019. Для того чтобы добраться туда вам следует попасть на улицу Амир Темира в городе Сайрам и двигаться по этой улице в направлении
28.03.2019
Мавзолей Ботбая Дулатулы. Сайрам
Найти мавзолей Ботбая Дулатулы в городе Сайрам оказалось не просто. Для тех кто планирует побывать там подскажу место нахождения мавзолея: центральная улица Сайрама - улица Амир Темира проходит перед мавзолеем Карашаш-ана (мать Ходжа Ахмета Яссави). Двигаясь по указанной улице дальше от мавзолея на 100-200 иетров на перекрестке улиц Амир Темира и Абая виден придорожный указатель (Ботбай ата кесенесі). Следуйте по направлению
04.12.2018
В каком веке родился основатель рода Дулат?

Думаю большинству читателей не знакома книга Отейбойдак Тилеукабылулы «Шипагерлік баян» (Врачебное повествование). Автор в своей книге "Шипагерлік баян" оставил информацию что начал писать ее по заказу Жанибек хана, и что закончил ее писать в год смерти хана Жанибека когда автору было 85 лет. На первой странице книги написано так: «Хан жарлық дестір жазмыш иегер Өтейбойдақ Тілеуқабылұғлы бин Ұлұ йұз, бин Зарман, бин Албан – әл Құзорда» (перевод такой: «По указу хана написал книгу владелец Отейбойдак Тилеукабылулы, Старший жуз, Зарман, Албан, Құзорда»).

29.11.2018
Откуда появилась поговорка "Басқа келген пәледен, бастан құлақ садаға" (букв. стоит жертвовать ушами ради сохранения головы - т.е. стоит жертвовать малым ради большого)?
...« в 1005 году - году зайца (1627 г.) пришла новость что передвигающиеся на Волгу и Урал с Тобола джунгары не дают покоя Алшынам (1* Байұлы, Әлімұлы, Жетіру) нападая на них....В этой битве Сарыбұқа батыр из рода қаңлы в жестоком бою лишился одного уха, и вернулся в Туркестан корноухим.....По приезду в Туркестан Есим хан спросил: -Ей, Сарыбұқа где твое ухо?...-Ухо я отдал сому который хотел проглотить Урал, сказал он. Сидящий там же Дулат Алибек би (2* отец Толе би) поддел батыра, сказав: - Басқа келген пәледен, бастан құлақ садаға (Стоит жертвовать ушами ради сохранения головы). Потом это стало поговоркой....(Қазыбек бек Тауасарұлы "Түп-тұқияннан өзіме дейін" -Алматы-издательство «Жалын»-1993 г.).
18.11.2018
Участие потомков Жаныса в войске Сибирского хана Кучума
Недавно наткнулся на форуме одного из сайтов в интернете (связанном с родословной казахов) на интересное сообщение. Автор -Жаныбек (Этот адрес электронной почты защищён от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра. 20-07-11 20:59): "... Я тоже из рода Жаныс, но мы уже несколько поколений живем в России, Новосибирской области, в селе Балта. В свое время один из моих прадедей воевал в войске хана Кошима в Сибири с Ермаком(Ермак, который, кстати, не был никогда русским!). И наш прадед встретил одну из местных красавиц и обосновался здесь. Легенда гласит, что прадед оставил своим детям некий список своего рода и строго велел хранить его и передавать своим детям...Получается я - казах, Дулат - Жаныс - Жарылкамыс - Каскарау-Букар - Баба - Жарылгап. У вас есть такие? Если есть
20.10.2018
Мавзолей Толе би. Ташкент.

Находясь в Ташкенте сходил к мавзолею известной личности в казахской степи - Толе би. Мавзолей расположен возле Исламской академии. Толе би происходит из подрода Жаныс рода Дулат. Он правил Ташкентом более десяти лет.

06.10.2018
Кыбырай батыр. Ташкент. В селе Кибрай (Qibrai) его могила не найдена

Кыбырай Жайылмысулы (1589-1682) был правнуком Жаныса. Во время войны Есимхана с правителем Ташкента Турсынханом, он был на стороне Есимхана. В 1677 году Кыбырай дал напутствие 15-летнему Төле би перед его поездкой в Туркестан на службу в ханскую ставку:

30.09.2018
Дос би. У мавзолея Жунис хана в Ташкенте его могила не найдена

От этого человека берет начало род Шуылдақ (Сихым). Досмухамбет би (позже в народе его прозвали Дос би) родился в 1570 году в Ташкенте. С юных лет был помощником биев, беков и участвовал в управлении народом. Получил образование в медресе Мир-Араб Бухары и сан иман-хафиза. Имел уважение в народе за свою проницательность, красноречие, справедливость, заботу о простом народе. Заметивший это Тауекел хан назначил Досмухамбет в 1594 году отдельным бием.

30.09.2018
Шымыр Дулатулы. Мавзолей в городе Ташкенте
Мавзолей Шымыра Дулатулы был заново отстроен в начале 2000-х годов с подачи Бишымбаева Козыке, Омирбека Байгелды и также других людей. Находится в районе (туман) Олмазор, на пересечении улицы Фараби с ТКАД (Ташкентская кольцевая автодорога) за мечетью. На торжественное открытие мавзолея прибыли председатель сената РК
30.09.2018
Шымыр Дулатулы, Дос би, Кыбырай батыр, Толе би. Поездка в Ташкент

В сентябре 2018 года сьездил в город Ташкент чтобы посмотреть мавзолеи Шымыр Дулатулы, Дос би (Сихым), Қыбырай батыр (Жаныс) и Төле би (Жаныс). Чтобы не ходить по жаре рекомендую такие поездки в мае или сентябре месяце. Сейчас в Ташкент с Казахстана можно добраться несколькими способами:

14.09.2018
Толе би

После смерти Тауке хана объединявшего вместе три жуза, джунгары воспользовавшись возникшими разногласиями среди казахов, усилили нападения на казахов что в конце концов привело к «Ақтабан шұбырынды». Тогда Толе би (1* №350 в родословном дереве на этом сайте) отправил к джунгарам человека с ложным обещанием подчиниться, договорившись с Малик батыром (2* №***) из рода Сихым, Котен батыром из рода Богежил, Койгелды батыром (3* №314) из рода Шымыр, Каранай батыром из рода Сыргели, Кунан батыром из рода Канлы, Толебай батыром из рода Конырат, Алшынбай батыром из рода Рамадан,

FaLang translation system by Faboba